Nüfus Tarihi Üzerine Notlar

Colin McEvedy'nin Atlas of World Population History (Facts on File:1978.) adlı kitabından kısaltılarak çevrilmiştir.

Balkanlar

Tarım, Avrupa'dan Balkanlar yoluyla Asya'ya doğru geldiğinden, Balkan halkları, neolitik dönüşümü yaşayan ilk Avrupalılardı. M.Ö. 5000 yıllarında bölgenin 25.000 nüfusu 0,25 milyonluk bir köylü nüfusa dönüştü ve ondan sonra da hızla büyüdü. M.Ö. 13. Yüzyılda 2 milyona ulaşmıştı. 

Yakındoğu ile ilişkileri Yunanistan’ı Balkanların ve Avrupa’nın geri kalan kısmından daha gelişmiş bir seviyeye taşıdı. Bunun nüfus yoğunluğuna yansıdığından emin olabiliriz. M.Ö. 1250 yılında Balkanlarda 2 milyon kişi yaşadıysa, 1 milyonu Yunanistan'da yaşıyordu. MÖ 700’e gelindiğinde nüfus 2 milyonu bulmuştu.

Devlet destekli göç ile Yunanlılar deniz ötesine taşındılar. Ege ve Yunanistan dışındaki bölgelere göç 0,5 milyondan az değildi. Yine de göç anakaradaki nüfus artışını tamamen durduramadı. MÖ 5. yüzyılın ortalarına kadar Yunan yarımadası ve takımadaları 3 milyon kişiyi barındırıyordu. Bu 5 milyonluk Balkan nüfusunun % 60'ı kadardır.

Büyük İskender'in muhteşem kariyeri boyunca Yunan demografik krizinin çözümü bulundu. İskender'in zaferlerinin bir sonucu olarak, bütün Doğu, Hindistan kadarıyla Yunan yerleşimine açık hale getirildi.

Yunanistan nüfusu, M.Ö. son üç yıl boyunca düşmeye devam etti. Roma İmparatorluğu döneminde Yunanistan, 5 milyon Balkan topluluğunun sadece 2 milyonunu içeriyordu.

Düşüş Bizans döneminde de devam etti: 8. yüzyılda ilk toparlanma işaretleri görünür hale geldi.

Dönemin en önemli olayı, Tuna Nehri'nin kuzeyinde bulunan Slavların Balkanlar'daki yerli halkların çoğunun yerini almasıydı. Bu nüfus değişimi, Yugoslavya'nın ve Bulgaristan'ın etnik temel oluşturdu ve diğer Balkan topluluklarına da güçlü bir Slav bileşeni yerleştirdi. Ancak Slav seli Balkanlar'da herkesi süpürmedi.

Yunanistan'da, kıyıda ve adalarda, Yunan halkı ve dili için bir sığınak sağlandı: Arnavut dağlık bölgelerindeki lliyrian dili bugüne kadar olduğu gibi hayatta kaldı.

Romanya

 

MÖ 6. binyılda tarımın hayata geçirilmesiyle Romanya'nın nüfusu 100.000’e doğru keskin bir artış gösterdi. MÖ 1 binde nüfus 0,75 milyon civarında olmalı. Bu nüfusun 3/4'ü Transilvanya olarak bilinen bölgede yaşıyordu. Karpatların ötesi sakalar gibi göçebe halkların alanıydı. Yerleşik ve göçebe araziler arasındaki ayrım, Roma döneminde (106-270) Almanların (270-370) ve Hun üstünlüğü (370-470) sırasında aynı kaldı.

Slavlar taşınmasıyla birlikte ilk defa Karpatların ötesindeki bozkırlarda köyler çoğaldı. Bu köylüler, Kumanlar tarafından batıya sürülen Pomak Türklerinin 11. Yüzyılda bölgeye gelmelerine kadar varlıklarını sürdürdüler. 13. Yüzyılın sonlarına kadar Karpat bölgesi yine ıssızlaştı. Transilvanya’nın Macaristan’ın parçası olmasıyla refah yükselmeye başladı.

 13. yüzyılın sonlarında göçebe gelgiti nihayet durdu, köylüler bozkırlara geri döndüler ve modern Romanya tarihi başladı. Romenler, yerleşimcilerin Dacia'daki orijinal Romalılaştırılmış sakinlerin torunları olduklarını ve şu anda hala Latince bir dil konuşulduğunu (Rumence) söylüyor. Öte yandan, çoğu tarihçi, Romen konuşmacıların (Vlach’lar) Tuna'nın güneyinden geldiğini düşünüyor. Kökleri ne olursa olsun, Vlach’lar yerleşimde başarılı oldu; Karpatların ötesindeki nüfus hızla yükselmeye başladı ve vebayı takiben eğimde bir düşüş yaşansa da, Romanya'nın bir bütün olarak 16 yüzyılın ilk çeyreğine kadar 2 milyon olduğu görüldü.

Göçebe Türkler Romanya'dan çekilseler de 15. yüzyılda Osmanlı Türkleri güneyden ilerliyorlardı. Romen toprakları Transilvanya, Eflak ve Moldavya, hem Türk fetihlerine, hem de Hıristiyan saldırılara maruz kalmış bir durumdaydı. Ekonomik ve demografik büyüme düşüktü ve 18. yüzyıla kadar böyle kaldı. Nüfusu 1700-1800 yılları arasında iki katına çıktı. Bu, 19. yüzyılda tekrar iki katına çıkıyordu. Birinci Dünya Savaşı'nın bitiminde modern Romanya'nın kurulması anında nüfus 13 milyona ulaştı. 

Romanya, 20. yüzyılda yüksek bir artış hızını korumuş olan az sayıdaki Avrupa ülkesinden biridir.

Kültür Sayfası